4 Eylül 1945’te Urfa’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini orada tamamladı. 1971 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. 1966’da İstanbul Radyosuna ses sanatçısı olarak giren Özbek, üniversite yıllarında İstanbul Belediye Konservatuarının Türk Müziği Nazariyatı bölümüne de devam etti.

  1977 yılında İstanbul Radyosu Türk Halk Müziği ve Oyunları Şube Müdürlüğü, 1982’de TRT Müzik Dairesi, Türk Halk Müziği ve Oyunları Müdürlüğü görevlerini sürdürdü. 1983-95 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Türk Halk Müziği dersleri verdi. Özbek, 1986 yılında Kültür Bakanlığı bünyesinde oluşturduğu Halk Müziği Korosunun şefliği görevini sürdürmektedir.

  1996 yılından beri Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bilim Üyesi ve Müzik, Perde ve Sahne Sanatları Kolu Başkanı olan Özbek, Gazi Üniversitesi Halk Bilimi Ana Bilim Dalında halk müziği dersleri vermektedir.

  1978’den itibaren televizyonda »Yurdun Sesi«, »Elimizden Obamızdan«, »Kervan« gibi birçok program hazırlayan Özbek, aynı zamanda radyolarda en çok solo program yapan sanatçılardan biridir.

  »Folklor ve Türkülerimiz« (1976), »Müzik Eğitimi« (1987), »Türk Halk Ezgileri« (1988), »Türk Halk Çalgı Bilgisi« (1992), »Türk Halk Müziği Terimleri Sözlüğü« (1998), »Türk Halk Müziği El Kitabı« (1998) adlı kitapları yayımlanan Özbek, Suudi Arabistan, Almanya, Irak, Yugoslavya, Japonya gibi birçok ülkede konserler verdi. Ayrıca 22 Mart 1974’te Şan Tiyatrosunda verdiği konserle, bu anlamdaki ilk halk müziği sanatçısı olma özelliğini de taşımaktadır.

  Türkiye ve Türkiye dışında birçok ülkeden yaklaşık 300 türkü ya da halk ezgisi derleyip repertuarlara kazandıran Özbek, son yıllarda beste çalışmalarına da ağırlık vermektedir.

  Mehmet Özbek, biri kişisel, ikisi de Abdurrahman Kızılay'la birlikte olmak üzere 3 adet albüm çalışması geçekleştirdi. 1966 yılından başlayarak profesyonelce Türk Halk Müziği ses sanatçısı olarak hizmet vermekte olan Mehmet Özbek 22 Mart 1974 günü İstanbul Şan Konser salonunda verdiği iki buçuk saatlik resitalle Türkiye' de ilk defa uzun havalarıyla ve kırık havalarıyla zengin bir tür olan Türk Halk Müziği'yle de bir solist konseri verilebileceğini örnekledi. 22 Mart 1982'de aynı yerde yaptığı ikinci resital ise daha büyük ilgi gördü ve iki akşam tekrarlandı. 

  1977-1986 yılları arasında TRT Türk Halk Müziği Denetleme ve Repertuar Kurullarında da görev yapan Özbek, Anadolu' da birçok yörenin, yurtdışında ise başta Kerkük olmak üzere, Irak, Azerbaycan, Yugoslavya ve Bulgaristan Türklerinin halk ezgilerini derledi. Sözlü ve sözsüz olmak üzere bunların 300 kadarını TRT repertuarına kazandırdı. TRT kurumunda bulunduğu dönemlerde radyoda hazırladığı: ''Aşıklık Geleneği'', ''Türk Halk Çalgıları'' (Bu programla TRT Genel Müdürlüğü'nden Takdirname aldı), ''Türküler ne der'', ''Türkülerin dünü bugünü''; televizyonda hazırladığı: ''Yurdun Sesi'' programıyla o güne kadar radyo bünyesinde kullanılmayan Tar, Kaval, Zurna, Tulum gibi çalgıları ilk defa bir orkestra disiplini içinde kullanarak Türk Halk Müziğinin çalgı ve repertuar bakımından temel değerlerini ortaya koyup alışılagelmişin dışında yaptığı icralarla bu müziğin zenginliğini ve evrenselleşmeye açık olduğunu vurguladı. ''Elimizden obamızdan'', ''Kervan'' adlı programlarla yine o güne kadar yabancısı bulunduğumuz, Kazak, Kırgız, Özbek ve Türkmenlerin oyun ve müziklerinden örnekler vererek Türk dünyasının genişliğini ve bu alan içindeki kültür birliğini vurgulamaya çalıştı.

  Başta Japonya, Suudi Arabistan, Yugoslavya, Irak, Federal Almanya olmak üzere yurt dışında ve yurt içinde konserler vererek Türk Halk Müziği'ni tanıttı. Japonya'nın en büyük kültür kurumu olan MİN-ON'un davetlisi olarak 1980 yılında gittiği Japonya'nın 10 şehrinde, Prof. Koizumi yönetiminde Arif Sağ ve Ümit Tokcan'la verdikleri açıklamalı konserlerle Türk halk müziğinin zengin ve orijinal değerlerini tanıttı. (Konserlerin bazı ezgileri Sony şirketi tarafından plak haline getirildi) Yaptığı basın toplantısıyla Türkleri ve onların kültürlerinin tanıtılmasını ve sevilmesini sağladı. 1987 yılında Babil Festivali'nde gerek yönettiği koro, gerekse yaptığı solo dinleyicilerde büyük ilgi ve heyecan yarattı. Arap ve Türkmen gazeteleri kendisinden ve korosundan büyük bir övgüyle bahsetti. Bağdat televizyonu 90 dakikalık programı olduğu gibi yayınladı. Kitapları şunlardır: Folklor ve Türkülerimiz,Müzik Eğitimi,Türk Halk Ezgileri,Türk Halk Müziği El Kitabı 1,Ortaokul Müzik Ders Kitabı 1-2-3, Türk Halk Çalgı Bilgisi.Bazı kitaplarının kapak resimleri ise söyledi